Làm gì khi con hay rên rỉ ỉ ôi

Bài do Thu Thủy chuyển ngữ từ bài The Cure for Whining của Ahaparenting.


Bạn có nên để con đạt được điều con muốn bằng cách khóc lóc ỉ ôi? Tất nhiên là không.


Bạn có nên dạy con rằng con có thể đạt được điều mình muốn bằng cách đưa ra lập luận của mình một cách hợp lý, hài hước và cuốn hút sao cho hai bên đều có lợi? Nếu bạn muốn con có một cuộc đời thành công và hạnh phúc thì tất nhiên rồi!


Nhưng làm sao để giúp con dần học được điều này?


Khóc lóc ỉ ôi là hiện tượng thường thấy ở trẻ nhỏ. Chúng ta thường được khuyên rằng hãy nhẹ nhàng nhắc nhở để con ngừng khóc. Nhưng thực ra tiếng khóc của trẻ thường là triệu chứng của một vấn đề tiềm ẩn. Nếu bạn muốn dừng triệu chứng này, cần tiếp cận những vấn đề đằng sau tiếng khóc.


Nếu bạn đang “phát điên” vì con suốt ngày rên rỉ ỉ ôi, dưới đây là 6 bí quyết đã được các bậc cha mẹ xác nhận là có hiệu quả trong việc hạn chế tiếng khóc của trẻ. Lựa chọn bí quyết nào phụ thuộc vào lý do đằng sau tiếng khóc.


1. Khóc vì chưa đủ khả năng đối mặt với những yêu cầu mà cha mẹ đặt ra


Con người thường sẽ “rên rỉ ỉ ôi” khi cảm thấy bị choáng ngợp. Trẻ ở độ tuổi chập chững biết đi có thể sẽ lăn ra đất và la hét, nhưng khi lên 3,4 tuổi thì chúng sẽ chuyển sang khóc lóc ỉ ôi. Hãy đảm bảo các nhu cầu cơ bản của con được đáp ứng: con được ăn no, ngủ đủ, nghỉ ngơi, chạy nhảy, kết nối với bạn. Nếu không, việc khóc lóc sẽ tất yếu xảy ra. Con sẽ không nổi cơn ăn vạ như trước, nhưng chắc chắn sẽ ỉ ôi nếu bạn đưa con đi mua sắm giữa lúc con đang đói và mệt. Chẳng có lý do gì để tạo ra một tình huống tiêu cực làm cho cả hai cảm thấy căng thẳng và hình thành thói quen khóc lóc của con phải không nào!


2. Khóc vì cần được kết nối nhiều hơn với cha mẹ


Hãy chuẩn bị trước. Đảm bảo cho con đủ sự quan tâm tích cực để không nảy sinh vấn đề. Hãy phòng trừ hiện tượng rên rỉ ỉ ôi bằng cách cho con sự quan tâm TRƯỚC KHI con đòi hỏi. Ai đã phải hỏi người yêu mình rằng “Anh có yêu em không” sự quan tâm đến sau lời đòi hỏi sẽ chẳng thể làm thỏa mãn nhu cầu được chú ý nữa rồi. Bí quyết là chủ động và thường xuyên để ý, quan tâm tới trẻ, để con cảm nhận được sự ủng hộ và kết nối của cha mẹ.


Và tất nhiên, việc kết nối khi con có dấu hiệu đầu tiên cho thấy cần bạn hỗ trợ về mặt tinh thần là điều cực kỳ quan trọng, trước khi mọi thứ trượt dốc không phanh. Không, điều đó không có nghĩa là bạn đang thưởng cho hành vi "xấu" bằng cách dành cho con sự quan tâm khi con khóc. Nếu con rên rỉ vì đói, bạn có nghĩ rằng việc bạn cho con ăn là bạn đang thưởng cho con? Nhiệm vụ của chúng ta là đáp ứng nhu cầu của trẻ để chúng có đủ nội lực để đối phó với tình huống. Kết nối là nhu cầu cơ bản của con người và trẻ không thể phát triển bình thường nếu thiếu đi yếu tố này.


3. Khóc vì con không thích việc gì đó nhưng cảm thấy bất lực vì không thay đổi được gì


Lawrence Cohen, tác giả cuốn sách tuyệt vời Playful Parenting, từng nói:


"Khi trẻ khóc lóc, con đang cảm thấy bất lực. Nếu ta mắng con vì con khóc hoặc từ chối lắng nghe con, ta sẽ càng làm con cảm thấy bất lực hơn. Nếu ta nhượng bộ, chiều theo ý con để con ngừng khóc, nghĩa là ta đang thưởng cho sự bất lực đó. Nhưng nếu ta dùng một thái độ thư thái và vui vẻ để hướng dẫn con cách cương quyết bày tỏ mong muốn của con, thì điều đó giúp con trở nên tự tin và mạnh mẽ hơn. Và ta cũng sẽ xây dựng được một cây cầu kết nối giữa ta và con.”


Hãy luôn nhớ rằng bạn ở đây là để kết nối với con, không phải để điều khiển con. Hãy bắt đầu từ việc nói với con rằng bạn hiểu con muốn gì và hiểu tại sao con lại như vậy: “Con rất muốn đến sân chơi, con nói đi nói lại với mẹ rồi, nhưng mẹ thì cứ phải dừng lại ở chỗ này chỗ kia mà con không biết trước, cho nên con thấy rất thất vọng đúng không?” Đôi khi chỉ cần được lắng nghe là con đã dừng rên rỉ rồi.


Sau đó, nếu con vẫn khóc, bạn có thể nói nửa đùa nửa thật rằng: “Sao hôm nay nghe giọng con lạ thế nhỉ? Không biết giọng điệu bình thường của con đi đâu mất rồi?”


Hay tỏ ra tin tưởng rằng con sẽ lấy lại giọng điệu bình tĩnh thường ngày và đề nghị giúp đỡ con điều chỉnh lại bằng cách chơi một trò chơi:


“Này, giọng nói bình tĩnh của con đi đâu rồi nhỉ. 1 phút trước nó vẫn ở đây mà. Mẹ CỰC KỲ THÍCH giọng điệu bình tĩnh của con đấy. Mẹ sẽ giúp con tìm lại nó nhé. Con hãy cùng mẹ tìm đi. Có phải nó ở dưới ghế này không? Không… Hay là đằng sau cánh cửa? Không… A! Con tìm thấy nó rồi. Đấy chính là giọng điệu bình tĩnh của con đấy! Mẹ rất thích giọng nói bình tĩnh của con. Nào giờ con hãy dùng nó để nói cho mẹ xem con cần gì nào.”


Cách này chỉ hiệu quả nếu con vẫn còn một chút bình tĩnh. Và nó chỉ có tác dụng lần nữa nếu con đã thử và thấy rằng bạn thực sự lắng nghe và cố gắng giúp con giải quyết vấn đề.


Bạn cũng nên cung cấp cho con những “công cụ” khác nhau để thể hiện mong muốn và đàm phán với bạn. Vì khóc lóc ỉ ôi là triệu chứng của cảm giác bất lực, giúp con cảm thấy con có thể đạt được điều mình muốn bằng những biện pháp phù hợp sẽ còn có những tác dụng về sau, khi con đã trưởng thành.


Nói cách khác, chúng ta không muốn dạy con dùng khóc lóc hay mè nheo để đạt được những gì con muốn. Chúng ta cần dạy con rằng con có thể đạt được điều mình muốn bằng cách tự quản lý cảm xúc, nhìn sự việc từ góc độ của đối phương và tạo nên tình huống có lợi cho cả đôi bên. (Và tất nhiên, bạn luôn cần làm gương cho con về điều này)


Vậy giả sử bạn không có thời gian đưa con đến sân chơi hôm nay thì đừng đưa con đi nữa. Hãy đồng cảm với nhưng mong muốn của con và an ủi con khi con tỏ ra thất vọng, như bí quyết số 4 dưới đây. Nhưng nếu bạn muốn con ngưng khóc và vẫn có thể tìm cách đáp ứng yêu cầu của con, và con có thể bình tĩnh lại để đưa ra mong muốn của mình, thì bạn có thể giải quyết mâu thuẫn bằng một giải pháp có lợi cho cả hai:

“Được rồi, con muốn đến sân chơi và mẹ cần ghé qua cửa hàng. Vậy thì thế này nhé: Nếu mẹ con mình mua đồ thật nhanh ở cửa hàng, mình sẽ có thời gian để vào sân chơi trên đường về. Con có nhanh lên giúp mẹ được không? Và nếu con ngồi vào ghế an toàn thật nhanh thì mình sẽ có thêm thời gian để chơi.”


Bạn có đang “thưởng” cho việc con khóc lóc không? Không, bạn đang truyền độc lực cho con bằng cách cho con thấy rằng: việc tìm ra giải pháp có lợi cho cả hai chính là cách để con đạt được mong muốn của mình trong cuộc sống.


Tôi thường thấy các bậc phụ huynh nói rằng chiến lược “trò chơi truyền động lực bằng giọng nói bình tĩnh” này cực kỳ hiệu quả trong những lần đầu tiên, nhưng sau đó con có thể từ chối việc chơi và cứ tiếp tục khóc thôi. Đó là dấu hiệu cho thấy con thực ra đang cần thứ khác: cần được khóc. Hãy bàn về điều này ở bí quyết tiếp theo:


4. Khóc vì con cần được khóc


Có những cảm xúc đã tích tụ từ lâu và làm cho con căng thẳng: một người trông trẻ mới, một đứa trẻ khác lấy mất xe tải đồ chơi của con ở khu chơi cát, con tập ngồi bô, con có thêm em bé - có rất nhiều thứ thách mà con phải đối diện trong quá trình phát triển của mình! Trẻ lên ba thường giải tỏa căng thẳng bằng cách vùng vằng la hét, nhưng khi trẻ lớn hơn và dần kiểm soát bản thân tốt hơn, chúng sẽ chuyển sang kiểu rên rỉ ỉ ôi. Hãy cố gắng đáp lại một cách bình tĩnh cho tới khi về nhà và dành ra vài phút với con. Cho con ngồi vào lòng, nhìn vào mắt con và nói:


“Mẹ thấy con đang buồn và luôn miệng ỉ ôi. Con có cần mẹ ôm để con khóc một tí không? Thi thoảng ai cũng cần được khóc con ạ. Có mẹ ở đây ôm con rồi.”


5. Khóc vì thấy có tác dụng


Đừng “thưởng” cho con khi con khóc lóc ỉ ôi, nói cách khác là đừng chiều theo ý con và mua kẹo cho con chỉ vì con lèo nhèo bên cạnh. Nhưng đừng bao giờ tỏ ra bực bội hay thô bạo khi con khóc lóc. Hãy đáp lại mong muốn của con bằng cách đồng cảm (“Con rất thất vọng vì mẹ không cho mua kẹo. Con rất muốn mua cái kẹo đó đúng không?”) Điều đó sẽ giúp con cảm thấy bớt cô đơn giữa cảm xúc thất vọng của mình. Và chẳng có gì sai nếu bạn tìm một thứ khác khiến con vui lên, chẳng hạn như thay bằng một quả táo thơm ngon hay một chuyến đi đến sân chơi. Đó là cách để dạy con tìm và đưa ra nhưng giải pháp có lợi cho cả đôi bên. Ngược lại, nếu con cảm thấy con chỉ có thể đạt được thứ mình muốn bằng cách “ngoạc mồm” khóc lóc thì con sẽ trở thành một “chuyên gia ỉ ôi” ngay lập tức.


6. Khóc vì biết bố mẹ sẽ làm mọi việc để con ngừng khóc


Tại sao các bậc cha mẹ lại ghét tiếng khóc ỉ ôi của con đến vậy? Vì ỉ ôi là một kiểu khóc lóc “trưởng thành” hơn của con. Con đang cho bạn thấy rằng con cần sự quan tâm. Và người lớn được “lập trình” để phản ứng lại với tiếng ỉ ôi cũng như tiếng khóc - có như thế thì trẻ mới được lắng nghe và đáp ứng nhu cầu. Vậy nên bất cứ khi nào nghe tiếng con ỉ ôi, bạn sẽ phản ứng một cách sốt ruột. Bạn sẽ làm mọi cách để con dừng lại.


Nhưng nếu bạn có thể hít vào một hơi thật sâu và nhắc mình rằng không có gì khẩn cấp cả, bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn và trở thành người cha, người mẹ tốt hơn. Đừng để mình rơi vào trạng thái phản ứng tự động. Đừng cảm thấy rằng mình phải giải quyết vấn đề hay làm việc gì khác ngoài việc yêu thương con mình. Bạn chỉ cần mỉm cười và ôm con thật chặt. Con hầu như sẽ ngừng ỉ ôi khi bạn làm như vậy.


Thu Thủy,

21 lượt xem0 bình luận

Bài đăng gần đây

Xem tất cả